علم حساب به آيين جديد فرنگ ( ص 128 - ص 92 چاپ اول ) از اينجا تا نقشه‌كشى همه مربوط به رياضى است و عنوان خاص براى آنها گذاردن فقط از نظر تبليغاتى است و همچنين سه علم و عمل بعد كه همه مربوط به نقشه‌كشى است و همچنين اعمال بعد كه همه مربوط به نظام جديد است . نقشه‌كشى جديد ( ص 128 - ص 92 چاپ اول ) در مورد اولين نقشه‌اى كه در ايران زمان قاجار به وسيلهء ايرانيها از مملكت خود برداشته شد در كتاب نقشه‌بردارى مهندس حسن شمس ( جلد دوم ص 5 - 7 ) از قول مرحوم سرتيپ عبد الرزاق مهندس بغايرى نقل شده است كه مرحوم عبد الرسول خان پسر عبد الحسين خان پسر حاج محمد حسين خان صدر اصفهانى اولين مهندسى بود كه از اطراف طهران نقشه‌بردارى كرد . اين شخص در زمان مرحوم امير كبير مأمور مميزى بلوك اطراف طهران شد و نقشهء او كه شامل ورامين و غار و پشاپويه و شهريار مىباشد به مقياس هردو سانتيمتر يك فرسنگ قريب به يك بر سيصد و يازده هزارم مىباشد . اين مطلب در كتاب « زندگانى ميرزا تقى خان امير كبير » تأليف آقاى حسين مكى ( ص 118 ) هم آمده است با معرفى عبد الرسول خان كه اشتباه است ، در صورتىكه عبد الحسين خان از شاگردان دورهء اول دار الفنون بود ( مرآت البلدان ج 2 ص 85 ) و اگر نقشه‌اى كشيده است بطور « كروكى » و طرح بوده است . دليل آن اين است كه ميرزا جعفر خان مشير الدوله در سفر تحقيقات سرحدى خود از امير كبير يك نفر مهندس فرانسه‌دان خواسته بود و امير در جواب نوشته بود كه از اهل ايران چنين آدم قابلى نداريم . . . اگر شما كسى را مىشناسيد و لايق اين كار مىدانيد بنويسيد تا او را بفرستم ( نامهء فرهنگ ، چاپ مشهد ، س 1 ص 352 ) و از اين جهت گفتهء مرحوم مهندس عبد الرزاق خان محتاج به مطالعهء مبسوطترى است . « * » پس از تأسيس دار الفنون كريشش و شاگردانش نقشه‌اى از طهران كشيدند به اين صورت كه هريك از شاگردان يك سمت طهران را نقشه‌بردارى نمودند و بعد ميرزا فضل الله ياور توپخانه تمام آنها را در يك برگ رسم كرد و مقياس آن هزار قدم يك انگشت شست قرار داد و اين نقشه تا دو فرسخى طهران را شامل مىشد ( * * ) و در سال 1275 حاج نجم الدوله از روى آن نقشه‌اى تهيه كرد . در 1298 هفت تن از صاحب‌منصبان ايرانى در تحت رياست بارون اطريشى

--> ( * ) آنچه من تاكنون از نقشه‌هاى قديم ديده‌ام عبارت است از : 1 ) نقشهء قلعهء مراغه ، 2 ) نقشهء رصد مراغه 3 ) نقشه مانندى از اطراف قصر قاجار كه عكس هرسه را در بخش عكسها به چاپ مىرسانم و توضيحى دربارهء هريك اينجا مىآورم .